فهرست کالاهای مشمول برای ترخیص درصدی، شامل کدهای تعرفه و عناوین کالاهای منتخب وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین وزارت جهاد کشاورزی، با هدف تسهیل فرآیندهای گمرکی و تأمین بهموقع نیاز بازار منتشر شد.
این فهرست در راستای تسریع در ترخیص کالاهای اساسی، مواد اولیه و اقلام مورد نیاز تولید، بر اساس آخرین بخشنامههای ابلاغی وزارت صمت و وزارت جهاد کشاورزی تهیه و تجمیع شده است. در این مجموعه، تمامی کدهای تعرفه و شرح کالاها بهصورت یکپارچه در اختیار فعالان اقتصادی، واردکنندگان و گمرکات اجرایی قرار گرفته تا از پراکندگی اطلاعات، ابهامات اجرایی و بروز اختلافات در فرآیند ترخیص جلوگیری شود.
همچنین، تمدید تسهیلات ترخیص کالا بهصورت ۹۰ و ۱۰۰ درصدی تا پایان مردادماه ۱۴۰۵ به گمرکات کشور ابلاغ شده است.
🔁 امکان جستوجو و فیلتر اطلاعات بر اساس کد تعرفه و نام کالا نیز در این فهرست فراهم شده است.
در ادامه بهصورت کامل بررسی میکنیم ترخیص درصدی چیست، چه شرایطی دارد، چه کالاهایی مشمول آن میشوند و مراحل دریافت مجوز آن چگونه است.
ترخیص درصدی کالا چیست؟ راهنمای کامل شرایط، مدارک، تعرفههای مشمول و مراحل برای واردکنندگان (۱۴۰۵)
در بسیاری از موارد، واردکنندگان با این مشکل مواجه میشوند که کالا به گمرک رسیده اما به دلیل آماده نبودن برخی اسناد، تأمین نشدن ارز یا طولانی شدن فرآیندهای اداری، امکان ترخیص کالا بصورت کامل وجود ندارد. در چنین شرایطی، ترخیص درصدی کالا راهکاری قانونی است که از افزایش هزینههای انبارداری، خواب سرمایه و تأخیر در تولید جلوگیری میکند.
نتیجه استفاده صحیح از ترخیص درصدی فقط کوتاه شدن مدت توقف کالا در گمرک نیست؛ نقدینگی واردکننده هم سریعتر آزاد و وارد چرخه بعدی میشود و فرصت بازار از دست نمیرود.
ترخیص درصدی چیست؟
ترخیص درصدی روشی است که به واردکننده اجازه میدهد پیش از تکمیل تمام تشریفات گمرکی( مثلاً پیش از تأمین کامل ارز، پرداخت تمام حقوق ورودی یا اخذ کد رهگیری بانکی) با ارائه ضمانتنامه معتبر از گمرک خارج میشود. به بیان ساده، واردکننده لازم نیست منتظر بماند تا کل فرآیند گمرکی یک محموله تمام شود؛ بلکه میتواند با تعهد به تکمیل مابقی تعهدات در مهلتی مشخص، درصدی از کالا را زودتر تحویل بگیرد.
این مجوز معمولاً با هماهنگی گمرک ایران و در برخی موارد بر اساس مصوبات وزارت صنعت، معدن و تجارت، بانک مرکزی یا سایر مراجع ذیربط صادر میشود.
به زبان ساده، اگر امکان ترخیص ۱۰۰ درصد کالا وجود نداشته باشد، گمرک اجازه میدهد درصد مشخصی از کالا (مثلاً ۷۰ یا ۹۰ درصد) آزاد شود تا فعالیت تولیدی یا تجاری متوقف نشود.
تفاوت ترخیص ۹۰ درصدی و ترخیص ۱۰۰ درصدی
- ترخیص ۹۰ درصدی: رایجترین حالت این تسهیلات است. صاحب کالا میتواند تا سقف ۹۰ درصد ارزش محموله را زودتر از تکمیل تشریفات (بهویژه پیش از ارائه کد رهگیری تأمین ارز) ترخیص کند و ۱۰ درصد باقیمانده تا زمان تسویه کامل نزد گمرک باقی میماند.
- ترخیص ۱۰۰ درصدی: به فهرست محدودتری از تعرفهها اختصاص دارد، معمولاً کالاهای اساسی، دارویی یا حساس به فوریت تأمین (مانند برخی نهادههای کشاورزی و دامی) که وزارتخانههای ذیربط بهصورت ویژه آنها را در فهرست ترخیص صددرصدی قرار میدهند. در این حالت کل محموله بدون نگهداشتن درصدی از آن، پیش از تکمیل کامل مراحل، از گمرک خارج میشود.
هر دو فهرست (۹۰ درصدی و ۱۰۰ درصدی) بهصورت دورهای توسط گمرک ایران و وزارت صنعت، معدن و تجارت یا وزارت جهاد کشاورزی بهروزرسانی میشود، بنابراین قرار گرفتن یک کالا در این فهرستها ثابت نیست و باید در زمان واردات بررسی شود.
چه زمانی از ترخیص درصدی استفاده میشود؟
ترخیص درصدی معمولاً در شرایط زیر انجام میشود.
تأخیر در تخصیص یا تأمین ارز
یکی از رایجترین دلایل، آماده نبودن فرآیند ارزی است.
ناقص بودن برخی اسناد
گاهی تنها یک یا چند مدرک تکمیل نشده اما کالا در گمرک رسیده است.
کالاهای ضروری یا مواد اولیه تولید
برای جلوگیری از توقف کارخانهها، امکان ترخیص بخشی از کالا فراهم میشود.
تصمیمات و بخشنامههای دولت
در برخی دورهها، دولت برای مدیریت بازار یا حمایت از تولید، ترخیص درصدی برخی کالاها را مجاز اعلام میکند.
کالاهایی که مشمول ترخیص درصدی نمیشوند
معمولاً کالاهای لوکس، غیرضروری یا مواردی که ریسک قاچاق و ارزشگذاری آنها بالاست، از این تسهیلات مستثنا هستند. همچنین کالاهایی که مجوز اولیه آنها هنوز صادر نشده باشد یا کد تعرفه آنها در بخشنامههای جاری ذکر نشده باشد، امکان ترخیص درصدی نخواهند داشت.
شرایط لازم برای استفاده از ترخیص درصدی
برای بهرهمندی از این تسهیلات، واردکننده معمولاً باید موارد زیر را رعایت کند:
۱. قرار گرفتن کالا در فهرست تعرفههای مشمول
پیششرط اصلی، تطبیق کد تعرفه کالا با فهرست جاری ۹۰ یا ۱۰۰ درصدی است که در بخشنامههای وزارتخانههای ذیربط اعلام شده باشد.
۲. ارائه درخواست کتبی و دلیل موجه
واردکننده باید درخواست خود را بهصورت رسمی به گمرک ارائه دهد و در صورت نیاز، دلایل منطقی (مانند فوریت مصرف یا فسادپذیری کالا) را توضیح دهد.
۳. ارائه ضمانتنامه یا وثیقه معتبر
معمولاً ضمانتنامه بانکی یا بیمهنامه معتبر معادل ارزش بخش باقیمانده محموله لازم است تا تسویه تعهدات در آینده تضمین شود.
۴. رعایت کامل مقررات واردات
کالا باید ثبت سفارش معتبر داشته باشد و مجوزهای مرتبط با نوع کالا (استاندارد، وزارت بهداشت، انرژی اتمی و مانند آن) در دسترس باشد.
۵. تعهد به تکمیل فرآیند در مهلت مقرر
واردکننده متعهد میشود در بازه زمانی تعیینشده، باقیمانده تعهدات (تأمین ارز یا حقوق گمرکی) را تکمیل کرده و درصد باقیمانده کالا را نیز ترخیص کند.
مدارک مورد نیاز برای ترخیص درصدی کالا
فهرست مدارکی که معمولاً برای ثبت درخواست ترخیص درصدی نیاز است:
- ثبت سفارش کالا
- اظهارنامه گمرکی
- فاکتور تجاری و پکینگ لیست
- بارنامه و قبض انبار
- گواهی مبدأ (در صورت نیاز)
- مجوزهای قانونی مرتبط با کالا
- ضمانتنامه بانکی یا بیمهنامه معتبر به ارزش بخش باقیمانده
- کارت بازرگانی یا معرفینامه ترخیصکار مربوطه
مراحل ترخیص درصدی کالا از گمرک
- بررسی فهرست تعرفهای: ابتدا باید مشخص شود کد تعرفه کالا در فهرست جاری ۹۰ یا ۱۰۰ درصدی قرار دارد یا خیر.
- ثبت درخواست: واردکننده یا ترخیصکار درخواست کتبی همراه با توضیح دلیل نیاز به ترخیص درصدی را در سامانه گمرک ثبت میکند.
- بررسی مدارک: کارشناسان گمرک اسناد، مجوزها و ارزش کالا را بررسی میکنند.
- ارائه ضمانتنامه: واردکننده ضمانتنامه یا وثیقه معادل ارزش بخش باقیمانده کالا را تحویل میدهد.
- صدور مجوز ترخیص جزئی: پس از تأیید، گمرک اجازه خروج همان درصد مشخصشده از کالا (۹۰ یا ۱۰۰ درصد) را صادر میکند.
- تسویه نهایی: واردکننده در مهلت تعیینشده، باقیمانده تعهدات را تکمیل و درصد باقیمانده محموله را نیز ترخیص میکند.
مزایای ترخیص درصدی برای بازرگانان و واردکنندگان
- تسریع در عرضه کالا به بازار و جلوگیری از عقب افتادن از رقبا
- کاهش هزینه انبارداری گمرکی که در محمولههای بزرگ رقم قابل توجهی است
- جلوگیری از فساد یا افت کیفیت کالاهای حساس مانند مواد غذایی و دارو
- حفظ زنجیره تأمین برای واحدهای تولیدی وابسته به مواد اولیه وارداتی
- انعطاف در مدیریت نقدینگی، چون واردکننده مجبور نیست همه هزینهها و تعهدات را یکجا تکمیل کند
ریسکها و نکاتی که واردکنندگان باید بدانند
ترخیص درصدی یک تعهد رسمی است، نه یک معافیت. اگر واردکننده در مهلت مقرر باقیمانده تعهدات (تأمین ارز یا حقوق گمرکی) را تکمیل نکند، گمرک میتواند از محل ضمانتنامه ارائهشده مطالبات خود را وصول کند و در برخی موارد جریمه نیز اعمال میشود. به همین دلیل، پیش از ثبت درخواست، بهتر است تطبیق کد تعرفه با فهرست جاری، ارزشگذاری کالا و برآورد تعهدات باقیمانده با دقت و ترجیحاً با مشورت یک ترخیصکار باتجربه انجام شود.
مشاوره تخصصی ترخیص درصدی کالا
اگر کالای شما در گمرک متوقف شده یا به دلیل مشکلات ارزی، نقص مدارک یا الزامات قانونی امکان ترخیص کامل آن وجود ندارد، کارشناسان ترخیص کالای دیدهبان تجارت آمادهاند تا شرایط پرونده شما را بررسی کرده و بهترین راهکار قانونی برای ترخیص درصدی کالا را ارائه دهند.
همین امروز با کارشناسان ما تماس بگیرید و پیش از افزایش هزینههای انبارداری و دموراژ، مناسبترین مسیر ترخیص را انتخاب کنید.
